Podczas spaceru po Rezerwacie Przyrody Przełom Rzeki Białki – 27 sierpnia bieżącego roku. Byłem pod wrażeniem pięknych i bogato okwieconych nieznanych dla mnie kwiatów, rosnących u brzegu rzeki Białki w żwirze, mule i między kamieniami.

W domu znalazłem, że to nie jest rzadka roślina. Jest jednak na odwrót – jest to niepożądana i inwazyjna roślina: niecierpek gruczołowaty (łać. Impatiens glandulifera).

Jest to jednoroczna, rosnąca nawet do wysokości 200 cm roślina z kwiatami o zabarwieniu ciemno różowym. Kwiaty mają 3-4 cm wysokości i 2 cm szerokości. Korona ma charakterystyczny, chełmiasto wysklepiony kształt, opatrzona jest małą, zakrzywioną ostrogą. Kwitnie od lipca do października. Od jego kwiatów czuć wyraźny słodki zapach, produkuje wiele nektaru. Nasiona to pękające torebki o długości 2-3 cm i szerokości 0,8 cm. Pękając są zdolne wyrzucić nasiona na odległość nawet 7 metrów. Jedna roślina mateczna jest w stanie wyprodukować 4000 nasion.

Pochodzi z subtropikalnych zachodnich i środkowych obszarów Himalajów, Kaszmiru i Nepalu. Gdzie rośnie na wysokościach od 1800 do 3000 m. n. p. m. Do Europy została przywieziona jako roślina ozdobna i miododajna w 1839 roku.

Rośliny rosnące w ogrodach w całej Europie przeniknęły do naturalnego środowiska. Niekontrolowane zaczęły rozprzestrzeniać się wzdłuż rzek, potoków i lasów lęgowych. W niektórych miejscach bujna populacja wyparła naturalne i zagrożone gatunki roślinne. Roślina ma słaby system korzeniowy przyczyniający się do erozji brzegów rzek.

Roślina w przeciągu krótkiego czasu porasta wielkie powierzchnie, jej zwalczanie jest trudne i kosztowne ze względu na jej bardzo szybki rozwój.

Tłumaczenie: Stanisław Krzysztofek

Tekst i zdjęcia - Ing. Pavel Ondrejmiška

___________________________________________________________________________________

V slovenskom jazyku.

Z Himaláji pod Tatry

Na vychádzke k Prielomu Bielej vody (27. 8. 2011) ma zaujala pekne a bohato kvitnúca, pre mňa neznáma rastlina, rastúca na dne riečiska, v štrku, medzi okruhliakmi.

Doma som zistil, že to nie je žiadna vzácna rastlina. Naopak, je to nežiaduca, invázna rastlina: Netýkavka žliazkatá (lat. Impatiens grandulifera, poľ. Niecierpek gruczołowaty).

Je to jednoročná, až200 cmvysoká bylina s tmavoružovými kvetmi, Kvitne od júla do októbra, výrazne sladko vonia a produkuje veľa nektáru. Semená sú po 5 až 10 vo veľkých tobolkách až30 mmdlhých. Dozreté tobolky pukajú, a vystreľujú tak semená na vzdialenosť až 7 metrov. Pôvodom je zo subtropických oblastí západných a stredných Himalájí, Kašmíru a Nepálu. Kde rastie v nadmorských výškach 1800 až3000 mn. m. Do Európy bola privezená ako okrasná a medonosná rastlina v roku 1839.

Zo záhrad prenikol tento druh aj do voľnej prírody, po celej Europe. Nekontrolovateľne sa šíri pozdľž vodných tokov a vo vnútri lužných lesov.Preniká aj na podmáčané nelesné stanovištia. Na niektorých územiach vytvára  plošné zárasty. Potláča pôvodné druhy rastlín. Vytvára slabý koreňový system a podporuje tak eróziu brehov vodných tokov.

Tam, kde sa tento druh už raz vyskytne, obsadí v priebehu krátkeho času rozsiahle plochy ajej likvidácia je náročná a málo účinná.

Text i foto: Ing. Pavel Ondrejmiška

O autorze

Pavel Ondrejmiška