Nasze  pola uprawne to płaska równina pocięta małymi potokami, będąca starorzeczem Białki, gdzie tatrzańska rzeka osadzała żwiry i otoczaki granitowe. Stąd w naszym krajobrazie pojawiły się tak zwane kępy, czyli miejsca gdzie składowano kamienie zbierane na polu ornym wysypując je w jednym miejscu. Miejsce to zawsze lokalizowane było na granicy z działką sąsiednią lub na końcu pola. Kępy kamieni porastają dziś karłowate drzewa liściaste, dzikie róże, tarnina a na miedzach wyrasta dzika roślinność łąkowa, można tu nawet spotkać unikatową roślinę jak choćby dziewięćsił bezłodygowy. Piękny oryginalny kwiat, który jest wzorem do wielu elementów zdobniczych. Jest on jednocześnie pod ścisłą ochroną.

Nowa Biała zawsze była wsią rolniczą. Poruszając się drogami dojazdowymi do miejscowości, idąc drogami polnymi, jadąc ścieżkami rowerowymi  stwierdzimy, że pomimo wielkiego rozdrobnienia pól zwanych u nas rolami,  w określonych miejscach obszaru terytorialnego wsi, na gruntach ornych uprawiane są te same rośliny. Dlaczego tak jest? Otóż jest to efekt nadal stosowanego  płodozmianu wywodzącego się z systemu zwanego ulepszoną trójpolówką, którą wprowadzono na terenach Europy Środkowej przełomie XVIII i XIX wieku. Płodozmian ten wywodzi się bezpośrednio z trójpolówki bezugorowej, znano go i stosowano w Europie Zachodniej  już XVI wieku.

W Nowej Białej ten system płodozmianu nadal jest stosowany na duża skalę. W dużym uproszczeniu system ten wygląda tak. Wyobraźmy sobie, że podzielimy  wszystkie grunty orne na trzy części: dolną, środkową i górną.  W jednym roku na polach na części dolnej  wsi  od strony miejscowości Dębno sadzone są ziemniaki. W drugim roku tam gdzie sadzone były ziemniaki zasiewa się jęczmień a ziemniaki sadzi na terenach środkowych. W trzecim roku w części dolnej  sieje się głównie owies, a na polach środkowych gdzie w drugim roku były ziemniaki sieje się przeważnie jęczmień a na polach na górze miejscowości sadzi się ziemniaki. W kolejnym roku ziemniaki wracają na pole gdzie uprawiane były  trzy lata temu. Taki sposób gospodarowania to kolejny oryginalny  element charakterystyczny dla naszej miejscowości podobnie jak jej zabudowa i urządzenie gospodarstw. Ten sposób płodozmianu występuje w innych miejscowościach  ale raczej lokalnie i na mniejszą skalę. Tutaj na naszych polach  raz jesteśmy wśród złotych łanów owsa, idąc dalej wejdziemy w obszar pól gdzie rosną kwitnące na biało  krzaki ziemniaków by wreszcie stanąć wśród wąsatych kłosów jęczmienia ( zwanego u nas jarcem). I w każdej porze wiosny , lata , jesieni inaczej to wygląda. Do tego dochodzą pasy traw o soczystej zieleni przetykane kwitnącymi mleczami i  innymi kwiatami polnymi. Są  też całe połacie łąk,  na których od wczesnej jesieni  wypasane są barwne kolorem maści stada krów.  Stada te liczą od  60 do 100 sztuk  i powstają w wyniku łączenia inwentarza przez kilkunastu gospodarzy.

A  wszystko to w Nowej Białej,   na bielańskiej równinie położonej na starorzeczu Białki. I tak jest od pokoleń bo przecież ziemia ta sama. Nasza ziemia.

Fot.: Staszek Krzysztofek i Karolina Łojek

O autorze

Paweł Długi
Mieszkam w Nowej Białej. Możliwość współtworzenia strony motywuje mnie do dalszego poznawania naszej przeszłości, która zawsze mnie interesowała. A ciekawa przeszłość, często niesamowita i skomplikowana jest tu wszędzie. Będę ją prezentował w formie amatorskiej ale jednocześnie sprawdzonej. Oczywiście zastanawiam się nad naszą przyszłością, która wynika z przeszłości i z dnia dzisiejszego. O tych dzisiejszych, bieżących wydarzeniach też chcę informować. Pozdrawiam czytających. Jak macie pytania i propozycje PISZCIE !

1 Komentarz for Równina na starorzeczu Białki

Marek

Pięknie pan napisał o tym ciekawym „zjawisku”!

Reply